Soms staat men wel eens stil bij de zogenaamde onbeantwoordbare vragen des levens,
Maar Ik doe niets liever.
Zo ook het vraagstuk over Determinisme vs het vrij wil.
Zijn we ‘vrij’ in de keuzes die we maken? Of is alles een voorspelbaar geheel?
Lang heb ik gedacht dat we simpelweg vrij zijn in de keuzes die we maken, gebaseerd op redeneringen die ter plekke ‘berekend’ worden.
En aangezien ik geen almachtige kracht erken, was het vrij ‘logisch’.
Na lang twijfelen over mijn aanname heb ik vervolgens bepaalde dingen onderzocht voor mezelf, feiten op een rijtje gezet en opnieuw nagedacht of het allemaal wel klopt.
Uiteindelijk ben ik toch op de conclusie gekomen dat wij mensen absoluut niet ‘vrij’ zijn in de keuzes die we maken. (let op: wel zonder het geloof er bij te betrekken).
Mensen ontwikkelen schema's en scripties in hun hoofd om dingen snel te kunnen begrijpen en/of 'memoryload' te minimaliseren, door dingen in te delen in mentale categorieën.
ze vormen een representatief beeld over groepen mensen, objecten, gebeurtenissen en situaties of het vormen van vooroordelen.
Bestaande uit (hiërarchie van) concepten.
Dat proces gebeurt uiteindelijk door ervaringen die we opdoen.
Speling, oftewel 'meningsverschillen' tussen mensen zou dan verklaart kunnen worden door de verschillen in opgedane ervaringen,opvoeding etc.
genetica zou uiteraard een relatief klein rol spelen, intelligentie netzo.
(dat zelfs ook beperkt is).
Over ervaringen gesproken, men handelt alledaags 'onbewust' mbv implicit memory.
skills die we mogelijk bewust opdoen en later bij het praktiseren ervan, er zelf geen erg meer in hebben in wat we aan het doen zijn. (je veters strik je eenmaal zonder keer op keer instructies uit je lange termijn geheugen op te halen).
over het nemen van beslissingen betreft hebben we te maken met bounded rationality.
we zijn dus helemaal niet zo rationeel bezig als ik gedacht had.
we baseren onze keuzes namelijk veelal op heuristieken
(similarity & causality heuristics
similarity: men vraagt naar de kans van het voorkomen van een bepaald verschijnsel. Vervolgens beantwoorden wij niet puur rationeel gebaseerd op een eenvoudig wiskundig kansrekening.
in plaats daarvan kiezen we een model dat minder waarschijnlijker is qua kans, maar weer waarschijnlijker is in ons gedachten, op basis van gelijkenis.
causality:
men stelt bijvoorbeeld de vraag welke van de onderstaande gevallen het meest waarschijnlijk zal zijn:
1-in 2008 zullen min. 1000 mensen omkomen door een overstroming
2-in 2008 zullen min. 1000 mensen omkomen door een overstroming veroorzaakt
door een aardbeving
merendeel zal situatie 2 zeggen,
terwijl rationeel gezien situatie 1 waarschijnlijker is qua kans)
en ook heuristieken zijn gebasseerd op eerder opgedane ervaringen en de interpretaties ervan natuurlijk.
Oftewel we kunnen dus concluderen dat alles wat we beslissen, voorspelbaar is in context van eerder opgedane ervaringen....
Reageren op bovenstaande artikel is niet meer mogelijk.
