|
De Republiek - deel A
De leidende Ottomaanse klasse besloot tot hervormingen, volgens Europese normen. Zij werden de Tanzimat genoemd, reorganisatie in het Turks. Mehmet II en Abdulhamid II moderniseerden leger en administratie en een lekenonderwijs en -rechtspraak werden ingevoerd. Er werden belangrijke openbare werken uitgevoerd.
Wegen, spoorverbindingen en de telegraaf deden hun intrede en nieuwe landbouwtechnieken werden toegepast. De industriële inspanningen werden echter geboycot door de Europese landen en dat zorgde er mede voor dat de Tanzimat vrij vlug gebukt ging onder schulden aan westerse banken.
Tegelijk groeiden ook wantoestanden binnen de administratieve bureaucratie. Enkele jonge intellectuelen, die Jonge Ottomanen voor een Grondwet, werden genoemd, stuurden aan op een parlementaire macht. Zij werden vervolgd door de Tanzimat-leiders en moesten naar het buitenland vluchten.
Toen in 1870 de meeste Tanzimat-leiders overleden waren, bleven alleen corrupte heersers over. Terwijl de internationale spanningen groeiden werd sultan Abdul-Aziz door hervormers van de troon gestoten. Murad V, die snel krankzinnig zou worden verklaard, kwam even in de plaats tot Abdulhamid II een grondwet afkondigde en een representatief parlement invoerde. Dat kwam in 1877 bijeen tot de oorlog met de Russen begon.
Na het Congres van Berlijn (1878) en met de steun van de Britten en werd de Tanzimat opnieuw ingezet. Abdulhamid II schafte het parlement echter opnieuw af en ging autoritair regeren. Dat leidde tot een nieuwe liberale oppositie, die ditmaal geschiedenis zou maken als de Jonge Turken.
In 1908 dwongen zij hem grondwet en parlement opnieuw in te voeren, maar nieuwe internationale spanningen maakten er korte metten mee. Abdulhamid gaf alle schuld aan de hervormers. Hij voerde in april 1909 zijn contrarevolutie uit. Het parlement werd ontbonden en vele Jonge Turken werden gearresteerd. Een aantal onder hen stond echter sterk in Macedonië. Vandaar uit stapten zij op naar Istanbul waar ze de sultan konden onttronen. Abdulhamid II werd meteen verbannen.
Tussen 1908 en 1918 beleefde het afgekalfde Ottomaanse Rijk zijn meest democratische periode. In het parlement zetelden verschillende partijen. Die van de Jonge Turken werd Partij voor Eenheid en Vooruitgang genoemd.
Het werk van Mustafa Kemal Atatürk werd toen al voorbereid: scholen en gerecht gingen steeds meer over in handen van leken. De Vrouwenrechten werden ingevoerd. Al in 1934 verschenen de eerste vrouwelijke verkozenen in het parlement! Landbouw en nijverheid werden verder gemoderniseerd. De eerste Balkanoorlog leidde echter tot een revolte binnen de groep en Enver Pasha vormde een triumviraat. Aanvankelijk wilde dit neutraal blijven in Wereldoorlog I, maar Pasha en de zijnen zwichtten toen het keizerlijke Duitsland hen hulp aanbood om verloren gebieden te heroveren.
De belangrijkste strijd die de Turken toen succesvol leverden was de Slag om Gallipoli. Zij verdreven de Britse troepen tot in Irak. Een poging om het Suezkanaal te veroveren, mislukte echter. Toen de wereldstrijd zijn ontknoping naderde, kregen de Britten terug voet in Anatolia. Een Russische verovering van het gebied was uitgebleven ingevolge de revolte van de Bolsjewieken. Zowat zes miljoen mensen, ongeveer een vierde van de bevolking, verloren in deze oorlog het leven.
De Turkse economie was verwoest. Het land werd onder een Britse bezettingsmacht geplaatst.
Een groot Grieks leger had Izmir veroverd en westelijk Anatolia bezet. De geallieerden trokken behoorlijk vlug hun steun aan de Grieken in, toen die heuse slachtpartijen organiseerden onder de Turkse bevolking.
De tijd was rijp voor Mustafa Kemal Atatürk en de Turkse Onafhankelijkheidsstrijd, die zou duren van 1918 tot 1923.
|
|
Wiki-Turkije
|
 Status: Wijzigingen niet mogelijk  Bijgewerkt: donderdag 31 oktober 2002
|
|
|
| |
