|
Turkse taal
Met Engels en Duits kunt u bijna overal terecht, vooral in de grote steden en in de Egeïsche en mediterrane toeristencentra. Op Turkse scholen is Engels de belangrijkste vreemde taal. Onbekendheid met het Turks is daarom geen probleem tenzij u in afgelegen streken of het oosten reist.
Dankzij Atatürk gebruikt het Turks vanaf de jaren twintig het Latijnse alfabet (net als het Nederlands) met slechts een paar extra tekens, zoals tremas, die een bepaalde uitspraak aangeven. Het Turks is een Oeral-Altaïsche taal, noch verwant aan de Indo-Europese talen, noch aan het Arabisch. De grammatica is bijzonder ingewikkeld.
Wereldtaal 6
De Turkse taal wordt door 150 miljoen mensen gesproken en is de zesde wereldtaal. Ook in de Balkanstaten, die tot de vroegere Sovjetunie behoorden, en in China wordt Turks gesproken. Turks behoort tot de Fins-Oegrische familie en maakt samen met het Fins, het Hongaars (Magyaars) en het oud-Bulgaars deel uit van deze groep.
Kemal Atatürk voerde in 1928 het Latijnse schrift in, ter vervanging van het Arabische, en sedertdien wordt het Turks fonetisch geschreven. Geraamd wordt dat de eerste Turkse taal al ontstond 5500 jaar en misschien zelfs 8500 jaar geleden.
Het modern Turks is afgeleid van de taal die de Seltsjoeken uit Klein-Azië invoerden in de 11de eeuw. Soms gewaagt men van de Oud-Anatolische taal die door de Osmanen werd overgenomen in de 14de eeuw. In deze taal werden vele Arabische en Perzische woorden en begrippen opgenomen.
Het moderne Turkse alfabet bestaat uit 29 letters
De Turkse taal kent geen q, geen w en geen x.
Andere letters werden toegevoegd zoals:
Ç = tch
Ö = eu
Ü = u
U = oe
S = ch
de s wordt geschreven met een cédille. Er is ook de g met een streepje bovenop. Deze letter wordt niet uitgesproken, maar verbindt of verlengt de klinkers. De i zonder puntje klinkt als een doffe e en u.
Yeni Türkçe, het moderne Turks mag niet vergeleken worden met het Osmaanse Turks dat vrijwel nergens nog gesproken wordt.
De helft van de Turkstaligen woont in Turkije. De anderen toeven in Siberië, Centraal-Azië, Turkestan, Kirgizië, Kazachstan en andere Centraalaziatische gebieden zoals de noordwestelijke Chinese Volksrepubliek, waar de Uyguren leven.
Het hedendaags Turks is het resultaat van een diepgaande hervorming uit 1928 door Mustafa Kemal Atatürk. Meteen werd het Arabisch schrift toen vervangen door het Romeinse en werd de taal vereenvoudigd.
De meest gangbare Turkse woorden volgden pas in 1932. Voordien was amper 35 % van Turkse oorsprong, nu al 80 %.
Een nadelig gevolg is dat vele, vooral jonge Turken, de inscripties op de grafstenen van de voorouders niet meer kan ontcijferen.
Een volk van krantenlezers
De Turkse talen hebben ook een historische verwantschap met het Mongools en het Mantsjoe. Turkije is een land van krantenlezers. Dagelijks verschijnen er niet minder dan 330 titels. De belangrijkste dagbladen zijn Cumhuriyet, Sabah, Hürriyet, Milliyet en Türkiye, die allen in Istanbul van de pers lopen.
De overheid beheert vier nationale radionetwerken en vijf televisiekanalen. Er bestaan ook vele, uiteraard commerciële, privé-televisiezenders.
Andere talen met Turkse wortels
Azerbeidjani (Azerbeidzjan en noordwestelijk Iran)
Bashkir (Europees Rusland)
Chuvash (Wolga en zuidwestelijk Rusland)
Kazach (Kazachstan)
Uzbeeks (Uzbekistan)
Turkmeens (Turkmenistan)
Kirgizisch (Kirgizstan)
Tataars (ex-Sovjetunie, China, Turkije, Balkan)
Yakut (noordoostelijk Siberië)
Uygur (Xinjiang-China)
|
|
Wiki-Turkije
|
 Status: Wijzigingen niet mogelijk  Bijgewerkt: woensdag 24 september 2003
|
|
|
| |
